ورود
عضویت
بانــک‌اطلاعــات‌علمــی‌
عنوان شناسائی حق فسخ نکاح کودک، پس ازبلوغ، در پرتو مخصص لبی
تعداد صفحات 22
نویسنده فاطمه منظمی - مهدی موحدی محب
مشخصات نشریه  مطالعات زن و خانواده شماره 1 پیاپی 36
تاریخ انتشار بهار - 1404
محدوده صفحات 127-106
کلید واژه ازدواج اجباری  حق فسخ نکاح  فسخ نکاح  ازدواج کودکان  ازدواج اجباری کودکان  فسخ نکاح در فقه  نکاح قبل از بلوغ  حقوق کودک   نکاح صغیره  نکاح توسط ولی  مخصص لبی  
چکیده درباب نکاح کودک توسط ولی، درخصوص حق فسخ کودک پس‌ازبلوغ، روایات، متعارض بوده وبه تبعِ روش‌های گوناگون درجمع آن‌ها، اقوال نیز مختلف است. به نظر می‌رسد، باعنایت به تعارض یادشده وتبرّعی‌دانستن گونه‌های مختلف جمع، و نیز لزوم احتیاط در مسائل مربوط به فروج، علاوه‌ بر امکان استناد به‌ مجموع ادله نفی‌ضرر، باید به مخصص لبّی موجود در مسأله پیش‌رو توجه کرده و آن ‌را به‌ چند مثال بسیط درکتب اصولی، محدود نکرده و در جریان استنباط فقهی، از آن، بهره‌ گرفت. نوشته پیش‌رو، به ‌روش توصیفی ‌تحلیلی، با واکاوی در اقوال و نقد و بررسی مستندات هر یک، حکم قطعی عقل به قبح مسلّمِ لازم‌ دانستن نکاح کودک و تحمیل همسر ناخواسته و نیز لزوم پرهیز از آسیب‌های روانی، عاطفی، اجتماعی و... آن‌را بمنزله مخصص لبّیِ لزوم عقد دانسته و براین‌اساس، برای کودک، پس از بلوغ، قول به حق فسخ را پذیرفته است. مبنای مخصص عقلی یادشده نیز پژوهش‌های عدیده‌ای است که در جوامع مختلف، مبنی بر این‌که اجبار به نکاح و تحمیل همسر ناخواسته، منشأ بسیاری از انحرافات و ناهنجاری‌ها بوده و امروزه، این مطلب، مورد تصدیق عقلای عالم است و کم‌تر کسی در آن تردید می‌کند؛ بحدّی که از مسلّمات به شمار می‌آید. ضمن آن‌که به شهادت پژوهش‌های صورت گرفته در تحلیل رویه قضائی، با وجود لزوم تحصیل اجازه برای نکاح پیش از بلوغ از دادگاه، در بسیاری موارد، آسیب‌ها کماکان باقی است و اساساً تشخیص دادگاه را می‌توان محدود به دوران صغَر دانست.
تازه های تحقیق
در بررسی‌های انجام‌شده پیرامون اهم مسائلی که در نکاح کودک مطرح می‌شود، با پذیرش جواز ازدواج توأم با مصلحت وی توسط ولی، به امکان فسخ نکاح توسط وی در زمان بلوغ پرداخته ‌شد؛ که به مهم‌ترین احکام و نتایج بحث، در ذیل، اشاره می‌شود:
۱.کودکی که در دوران صغر، با رعایت مصلحت، ازسوی ولی خود به نکاح دیگری درآمده، پس از بلوغ، در رد یا قبول عقد نکاح، مخیّر است.
۲.مدلول روایات وارد شده در باب امکان فسخ، با روایات دالّ بر عدم امکان فسخ، متعارض بوده، پس از تساقط، به ادله دیگر رجوع می‌شود. از این‌رو پس ازپذیرش اصل ‌لزوم به­عنوان قاعده‌ای عام در عقد نکاح، به مخصص لبّی دال بر قبح لزوم عقد نکاح کودک، استناد کرده و چنین نکاحی را پس ازبلوغ، ازسوی وی، قابل فسخ می‌دانیم. استناد به مخصص لبّی در این مسئله نیز حسب جست ­وجوی انجام شده، مسبوق به سابقه نبوده­ است.
۳.به شهادت پژوهش‌های عدیده‌ای که در جوامع مختلف انجام شده، عدم پذیرش حق فسخ نکاح برای کودک، پس از بلوغ، منشأ بسیاری از انحرافات و ناهنجاری‌ها بوده و امروزه، این مطلب، مورد تصدیق عقلای عالم است وکم‌تر کسی در آن تردید می‌کند؛ به­ حدی که ازمسلّمات به شمار می‌آید و همین می‌تواند مبنای حکم نوعی عقل، به عدم لزوم نکاح کودک و قبح عدم شناسائی حق فسخ برای او پس از بلوغ باشد؛ اگرچه خود قطع نیز، به­لحاظ حجیت ذاتی آن، می‌تواند مبنای حکم قرار گیرد.
۴.در فسخ نکاح کودک باید جانب احتیاط را رعایت کرد. از این‌رو، علاوه بر الزام به رعایت مصلحت و غبطه کودک، در مرحله انعقاد نکاح در دوران صغَر، هنگام بلوغ وی نیز، به جهت آن‌که احتمال وجود آسیب جبران ناپذیر در مورد آن، عقلائی است، ضمن حکم به عدم لزوم نکاح برای پس از بلوغ و شناسائی حق فسخ، ضرورت اجرای صیغه طلاق نیز از باب احتیاط، مطرح خواهد بود؛ اگرچه بعضی از فقهای معاصر، در عین پذیرش لزوم احتیاط در این موضوع، معتقدند چنین ازدواجی درعصر کنونی، خالی از مصلحت و اساساً باطل است. که چه بسا بتوان دلیل آن را تبدل موضوع و شرایط اجتماعی دانست.

کد مقاله 52435
تعداد بازدید 27

 
نام
نام خانوادگی *
ایمیل

کد امنیتی *

*





پژوهشکده زن و خانواده با هدف تبیین دیدگاه نظام‌مند دین پیرامون مسائل زن و خانواده، تعمیق پژوهش‌ها و کارشناسی‌های دینی و پاسخ‌گویی به نیازهای تئوریک و دفاع از مرزهای اعتقادی در این حوزه توسط مرکز مدیریت حوزه های علمیه خواهران در سال 1377 تاسیس گردید. ادامه ...
کلیه حقوق و امتیازات متعلق به پژوهشکده زن و خانواده می باشد.
Wrc.ir © 1380 - 1397