ورود
عضویت
بانــک‌اطلاعــات‌علمــی‌
عنوان چهره های روایی زن در هزار و یک شب
شماره ویرایش
تعداد صفحات 3
نویسنده فاطمه صادقی‌گیوی
مشخصات نشریه  کتاب ماه هنر - خانه کتاب - علمی تخصصی پیاپی 51-52
تاریخ انتشار آذر و دي - 1381
زبان فارسی
کلید واژه چهره زن در ادبیات روایی داستانی  تصویر زن در داستان هزار و یک شب  داستان دلیله محتاله و مکر زنان  قصه‌های هزار و یک شب  
موضوع زن و ادبيات / خانواده و ادبیات    
چکیده مقاله حاضر ضمن ارائه تصویری از کتاب، به چهره های زن در ادبیات روایی و داستانی پرداخته و تفاوت میان این چهره ها را برمی شمرد. آنچه کتاب هزار و یک شب را شاید از دیگر افسانه های روایی متمایز می کند، دربرداشتن تصویری دیگر از زن است که اگرچه در جامعه، ما به ازاء عینی کمتری داشته و در افسانه ها نیز به چهره های دیگر تقلیل یافته است، بیش از هر چیز گویای واقعیت جامعه ی مردسالار از زبان زنانی است که خود آماج ظلم و ستم روزافزون واقع شده اند. زن در قالب چنین چهره ای ضمن تلاش برای حفظ و ارزش گذاری خصوصیات زنانه، خواهان گریز از بن بست و دوگانگی زن صالحه-زن فاسد است. \r\nآنچه در پی می آید، برداشت آزاد نگارنده از کتاب روایتی دیگر از داستان دلیله محتاله و مکر زنان است که در جای جای آن از نقل قول ها و نقطه نظرات نویسنده استفاده به عمل آمده است. کتاب با نثری روان، در سه بخش به نگارش درآمده است. بخش نخست به بازگویی کامل داستان دلیله محتاله از مجموعه ی هزار و یک شب اختصاص دارد. در بخش دوم، نویسنده به تحلیل ساختارهای این داستان و روایت های مشابه و مربوط، پرداخته و بخش سوم نیز با عنوان "جهیکا کیست" مقاله ای است در پیوند با موضوع این کتاب. \r\nیکی از مهم ترین ویژگی های جوامع مردسالار آن است که می خواهد چهره های گوناگون زنان در واقعیت را، در قالب باورها، اسطوره ها و افسانه ها به صورتک هایی محدود بدل کرده و تمامی زنان را صرف نظر از تفاوت های واقعی و عینی آنها، در شخصیت های ننگ روایی گنجانده و سپس به داوری در مورد آنها بنشیند. اگرچه "میان ادبیات مردمی و ادبیات برگزیده از این حیث تفاوت هایی وجود دارد"، اما این ژانرها در ارائه چهره های زنانه، تفاوت بارزی از یکدیگر نداشته و از صورتبندی های یکسانی برخوردارند. به گونه ای که تصویر زن در این روایات را می توان در چهار صورت بندی عمده بازشناخت. بدیهی است چهره های زنان در هریک از این چهار صورت بندی می توانند از ویژگی های دسته ی دیگر نیز برخوردار باشند. \r\n1- صورت بندی نخست از آن زن پارسا یا "نایریکا" یا زن صالحه است که از ویژگی هایی چون مطیع بودن، سر به زیر بودن، پاکدامنی و احتمالا نقصان عقل به آن برخوردار است. «زن خوب و بهنجار بسیار بهتر است که از هوش متوسطی بهره داشته باشد تا دانایی و مکر و چاره گری های گریزمندانه» (مزداپور، 1380، ص121)\r\nاین صورت بندی در شکل افراطی آن در داستان کنیزک هزار و یک شب عرضه می شود که قربانی و بازیچه ی هوس خلیفه، فقیه، غلام و وزیر است. (همان، ص70)\r\n2- صورت بندی دیگر که درست در نقطه ی مقابل نایریکا قرار داشته و قطب مخالف آن را تشکیل می دهد، از آن جهیکاست. جهیکا، روسپی یا پتیاره، بر خلاف نایریکا از هوش بهتر است بگوییم حیله گری بهره ی فراوان دارد، اما برخلاف دلیه و خود شهرزاد راوی افسانه های هزار و یک شب آن را در جهت اغوای مردان و فریفتن آنها برای رسیدن به هوس خودکامه ی خویش به کار می برد.

کد مقاله 10547
تعداد بازدید 1837

 
نام
نام خانوادگی *
ایمیل

کد امنیتی *

*





پژوهشکده زن و خانواده با هدف تبیین دیدگاه نظام‌مند دین پیرامون مسائل زن و خانواده، تعمیق پژوهش‌ها و کارشناسی‌های دینی و پاسخ‌گویی به نیازهای تئوریک و دفاع از مرزهای اعتقادی در این حوزه توسط مرکز مدیریت حوزه های علمیه خواهران در سال 1377 تاسیس گردید. ادامه ...
کلیه حقوق و امتیازات متعلق به پژوهشکده زن و خانواده می باشد.
Wrc.ir © 1380 - 1397