|
عنوان
|
نقد اسطوره شناسی قصه «دختر نارنج و ترنج» و بررسی پیشزمینههای فرهنگی کاربرد نارنج، ترنج و انار در این قصه |
|
تعداد صفحات
|
23 |
|
نویسنده
|
مصطفی موسوی - ثمین اسپرغم |
|
مشخصات نشریه
|
فصلنامه نقد ادبی سال 3 پیاپی 12-11 |
|
تاریخ انتشار
|
پاییز و زمستان - 1389 |
|
درجه علمی
|
علمی - پژوهشی |
|
محدوده صفحات
|
255-233 |
|
زبان
|
فارسی |
|
کلید واژه
|
اسطوره باورهای عامیانه قصه دختر نارنج و ترنج باززایی ایزدگیاهی نارنج ترنج انار نقد اسطوره شناسی پیشزمینههای فرهنگی
|
|
موضوع
|
زن و ادبيات / خانواده و ادبیات الههها، استورهها، نمادها
|
|
چکیده
|
قصّة دختر نارنج و ترنج که در فهرست تیپهای جهانی قصّههای شفاهی با کد جهانی 408 ثبت و شناخته شده، یکی از قصّههای مشهور ایرانی است. از این قصّه دهها روایت در دست است و بنمایههای اسطورهای دارد. بنمایة مرگ و باززایی معشوق یا همسر شاهزاده که در دل میوهها جای دارد، یادآور اسطورة ایزد گیاهی یا شهیدشونده است. نشانههایی چون حضور اسب، موهای بلند دختر و پیوندش با آب، گواهی دیگر بر ارتباط این قصّه با اسطورة ایزد نباتی است. از سوی دیگر، نارنج، ترنج و انار که به ترتیب در بیشتر روایتها دختر از دل آنها بیرون میآید نیز با باورهای مردمی، آیینهای کهن و اساطیر در پیوند است. در گذشته، ترنج و نارنج نزد عامّه نماد نیکبختی، بهروزی و باروری شمرده میشده و انار نشانة برکت و فرزندآوری و در پیوند با اساطیر عشق و زایش بوده است؛ به همین دلیل این میوهها در رسوم خواستگاری و ازدواج کاربرد داشته است. پیرو همین باورهاست که دختر زیبارو یا همسر آیندة شاهزداده در قصّة دختر نارنج و ترنج از میان میوهها بیرون میآید.
|